ديگران رفته ، تاريخ وفات او سنهء ستّ و تسعين بعد الألف است « 1 » . فقير گويد كه : در سال قبل - كه سنهء 1332 [ ه . ق . ] از بلدهء طيبهء قم به ارض اقدس [ رضوى ] مشرف مىشدم از راه قزوين و رشت آمدم - و در قزوين وارد شدم بر سيد سند جليل عالم معتمد نبيل جناب حاجى سيد محمد باقر - دام تأييده - « 2 » كتاب‌هاى ايشان را سير كردم ، كتاب ضيافة الاخوان « 3 » را در بين آنها ديدم ، و چون به ارض اقدس مشرف گشتم و به جمع اين كتاب مشغول گرديدم آن كتاب را از قزوين طلبيدم و مختصرى كه مناسبت با اين كتاب داشت از آن نقل نمودم - و اللّه المستعان . محمّد بن الحسن بن زين الدين ، الشهيد الثاني العاملي « 4 » فخر الدين ، ابن الفقهاء أبو الفقيهين . عالم فاضل محقّق ، مدقق متبحر جامع ، كامل ، صالح و ورع ثقه و فقيه ، محدّث متكلم حافظ شاعر اديب منشى جليل القدر عظيم الشأن - رفع اللّه درجته فى الجنان تلمّذ كرده بر والدش و بر صاحب مدارك و بر آميرزا محمد استرآبادى و بر جماعتى از فضلاى عامه و كتاب‌هاى نافعه تصنيف فرموده ؛ مانند شرح تهذيب و شرح استبصار « 5 » و حاشيه بر شرح لمعه تا كتاب « صلح » و حواشى بر معالم و بر اصول كافى و بر فقيه و بر مختلف و بر مدارك و بر مطول و بر رجال كبير . و هم از مصنّفات اوست : رسالهء تحفة الدهر فى مناظرة الغنى و الفقر ، و روضة الخواطر [ و نزهة النواظر ] ، و رسالهء در تزكيهء راوى ، و شرح بر اثنى عشريه

--> ( 1 ) . روضات الجنات ، ج 7 ، ص 118 ( 2 ) . از شاگردان آيت اللّه آخوند خراسانى و آيت اللّه سيد محمد كاظم يزدى بوده است ( 3 ) . اثر آقا رضى قزوينى و مشتمل بر شرح حال عالمان شيعهء قزوين تا زمان مؤلّف ( 4 ) . براى مزيد اطلاع ر . ك : امل الآمل ، ج 1 ، ص 13 ؛ اعيان الشيعه ، ج 9 ، ص 171 ؛ الاسلام ، ج 6 ، ص 321 ؛ روضات الجنات ، ج 7 ، ص 39 ؛ ريحانة الادب ، ج 3 ، ص 394 و ج 20 ، ص 405 ؛ الكنى و الالقاب ، ج 2 ، ص 390 ؛ معجم المؤلفين العراقيين ، ج 9 ، ص 191 ؛ الذريعه ، ج 2 ، ص 30 ، ج 6 ، ص 46 ، ج 9 ، ص 983 و ج 13 ، ص 245 ؛ لغت‌نامه دهخدا ، « سبط شهيد » ، ص 241 ؛ تنقيح المقال ، ج 3 ، ص 101 ؛ بحار الأنوار ، ج 106 ، ص 115 ؛ الطليعه ، ج 2 ، ص 194 و مقدمهء استقصاء الاعتبار ، ج 1 ؛ مشاهير شعراء الشيعه ، ج 4 ، ص 151 ( 5 ) . شرح استبصار مسمّا است به استقصاء الاعتبار . يك مجلد از آن را در مشهد مقدس زيارت كردم ( منه رحمه اللّه ) . اين كتاب با تحقيق مؤسسه آل البيت عليهم السّلام به چاپ رسيده است